HENK BRINKGREVE / Plaatsen van herinnering

Henk Brinkgreve

Henk Brinkgreve (1915-1945) was reserveofficier bij de artillerie en werd bij de mobilisatie in 1939 opgeroepen in actieve dienst. Na de Duitse inval op 10 mei 1940 wist hij naar Engeland te ontkomen en werd op zijn verzoek geplaatst bij de commando’s. In die hoedanigheid was hij betrokken bij een operatie op de Franse kust. Na enige tijd werkzaam te zijn geweest op het hoofdkwartier van het Nederlandse leger volgde hij de intensieve opleiding tot Jedburgh-officier. De Jedburghs maakten deel uit van de Special Forces. Zij opereerden in kleine teams die na te zijn gedropt achter de vijandelijke linies onder meer tot taak hadden de verschillende verzetsgroepen te bundelen en militaire inlichtingen te verzamelen voor het geallieerde hoofdkwartier.

Portret Henk Brinkgreve

Dit portret van Henk Brinkgreve is een foto van een schilderij, dat in 1945 postuum is gemaakt door de kunstschilder Willem Brinkgreve, een jongere broer van Henk.

In de nacht van 11 op 12 september 1944 werd het Jedburgh-team, waarvan Brinkgreve deel uitmaakte, gedropt in de buurt van Wierden. In betrekkelijk korte tijd slaagde het team er in de lokale verzetsgroepen te verbinden tot één geheel: de BS (Binnenlandse Strijdkrachten).

Henk Brinkgreve moest om veiligheidsredenen regelmatig van locatie veranderen. Op 5 maart 1945 bevond hij zich met een assistent en een koerierster in een boerderij in Losser (huidige adres: Deppenbroekweg 8). De boerderij werd op die dag om onbekende redenen bezocht door twee SS-ers. Brinkgreve wist de aandacht af te leiden, waardoor zijn metgezellen konden ontsnappen. Hijzelf werd doodgeschoten.

Henk Brinkgreve werd op 9 maart 1945 begraven op de algemene begraafplaats in Losser, maar in juni 1945 met militaire eer herbegraven op de Oosterbegraafplaats aan de Noord-Esmarkerrondweg in Enschede. In 1946 werd hij postuum benoemd tot ridder Militaire Willemsorde 4e klasse. Op het graf in Enschede werd een gedenkteken geplaatst dat is vervaardigd door Geurt Brinkgreve (een broer).

Monument aan de Deppenbroekweg in Losser

Het gedenkteken in Enschede bestond uit een natuurstenen sokkel met daarop een bronzen beeld. In 2010 is het beeld gestolen. De familie laat nu een nieuw gedenkteken maken en zocht een herbestemming voor de sokkel. Men dacht daarbij aan de boerderij, waar Henk Brinkgreve is doodgeschoten. De Historische Kring Losser heeft dit idee ‘omarmd’ en de familie Theo Damhuis, de huidige eigenaar/bewoner van de boerderij, werd bereid gevonden om mee te werken aan het plaatsen van de sokkel (hierna: het monument) bij het begin van de oprit naar de boerderij, dus dicht bij de openbare weg. Op het monument staat de naam van Henk Brinkgreve en de tekst ‘Hij hield de fakkel brandende’. Ook zijn de onderdelen vermeld waarbij hij heeft gediend en de onderscheidingen die hem zijn verleend.

Het monument aan de Deppenbroekweg is op 5 maart 2013 onthuld door Koen Brinkgreve, een kleinzoon van Geurt Brinkgreve.
Klik op op de afbeelding om de video van de onthulling monument te starten, voor pauzeren klik op afbeelding, voor volledig scherm klik op rechthoek rechtsonder.

Deze zaak heeft het bestuur van de HKL bewust gemaakt van het feit dat er wel regelmatig is gepubliceerd over wat in onze gemeente in de Tweede Wereldoorlog is gebeurd, maar dat er in de dorpen en in het landschap nauwelijks sprake is van herkenbare fysieke plaatsen van herinnering. Terwijl juist die plaatsen er voor kunnen zorgen dat wij ons blijven herinneren wat daar is gebeurd.

Typerend is misschien wel een artikeltje dat wij vonden op internet. De auteur is door het lezen van een Engels boek over de slag om Arnhem geconfronteerd met de geschiedenis van de Jedburghteams en Majoor Henk Brinkgreve en gaat op onderzoek uit naar de boerderij waar één en ander zich heeft afgespeeld. Hij vindt die boerderij, maar niets herinnert nog aan die vreselijke gebeurtenis van 5 maart 1945. Een buurman weet wel dat er iets is gebeurd en dat er iemand is doodgeschoten, maar voor de rest heeft hij zich er niet in verdiept. Onbekend met de naam, onbekend met de hoge militaire onderscheidingen, die Henk Brinkgreve postuum heeft gekregen. Een jonge kerel van 29 jaar zet zich in voor zijn vaderland, verliest daarbij zijn leven en de omgeving heeft zich niet verdiept in wat zich ter plekke naast de boerderij heeft afgespeeld. Het is niet helemaal duidelijk wanneer dit artikel werd geschreven, maar de auteur is kennelijk niet op de hoogte van ‘In Losser is niets gebeurd …’, het door Joh. J. Luizink geschreven en door de HKL in 1995 uitgegeven boek over de jaren 1940 –’45 in de gemeente Losser. In dit boek (helaas uitverkocht) is ruim aandacht besteed aan Henk Brinkgreve.

(Overige) Plaatsen van herinnering

plaatsen van herrinnering

Er zijn in onze gemeente nog zoveel meer mensen en gebeurtenissen uit de Tweede Wereldoorlog die het 'verdienen' om niet vergeten te worden.
Daarom heeft een werkgroep, samengesteld uit vrijwilligers van de Historische Kring Losser en van de Historische Vereniging "De Dree Marken" (De Lutte, Berghuizen en Beuningen) 33 Plaatsen van herinnering in de gemeente Losser beschreven.
Plaatsen waar in de periode 1940-'45 'iets' is gebeurd of die herinneren aan mensen, die het verdienen herinnerd te blijven. Veel van die plaatsen zijn herkenbaar (oorlogsmonumenten en -graven, woonhuizen etc.).
Waar dat niet het geval is zijn in het kader van dit project soms informatieborden geplaatst. De Plaatsen van herinnering zijn verbonden door een fietsroute, die op een los bijgevoegde kaart is beschreven. Het boekje en de fietsroute worden op ruime schaal in de gemeente verspreid (o.a. bij de VVV kantoren in Losser en De Lutte).

De tekst van het boekje kunt u hier lezen.

Digitale route

Het Losserse deel van de fietsroute is nu ook digitaal beschikbaar op de 'RouteYou website' en kan daar van te voren worden bekeken. Inclusief foto's van de plaatsen en soms met links naar extra informatie zoals bijvoorbeeld een link naar de luchtoorlog boven Twente. Ook kan de route worden uitgeprint met routebeschrijving, detailkaartjes en informatie van de plaatsen. Ook zijn de routes digitaal als GPX bestanden voor een GPS of als een bestand voor een TOMTOM te downloaden. Het Losserse deel van de route is via onderstaande link bereikbaar
http://www.routeyou.com/nl-nl/route/view/1452661/fietsroute/plaatsen-van-herinnering-losser.nl